Honderd miljoen tubes per jaar
Bron: De Maand van Hemus, juni 2008 - tekst: Jos Wassink | foto's: Koos Termorshuizen



De Prodentfabriek aan het Kleine Koppel is de laatst overgebleven echte industrie in dit gebied. De meeste bedrijven hier hebben plaatsgemaakt voor cultuur en recreatie. Maar achter de hekken van de Prodent stampen de machines de hele week door voor een productie van honderd miljoen tubes tandpasta per jaar.

"Als je dat allemaal achter elkaar zou uitknijpen, kom je tweeŽnhalf keer de aarde rond," grapt Hans Hermans, de interim plant-manager bij deze productie-afdeling van Sara Lee Household and Body Care. Gekleed in een witte doktersjas met rode broek heeft hij wel wat wel van een joviale huisarts.
 
Vroeger werden in deze fabriek ook schoensmeer (Erdal) en mondwater gemaakt, vertelt hij. Nu is het uitsluitend tandpasta, tandpasta en tandpasta. En als je er langs fietst ruik je tandpasta. Prodent, Zendium, Oral-B of een van de huismerken.
 

 
Hoe lang de fabriek nu eigendom van Sara Lee is, weet Hermans niet exact. Hij schat tien, vijftien jaar. In het museumzaaltje beneden zien we dat de historie zeker tot de jaren dertig terug gaat. Volgens een keurige kennisgeving namen Duitse troepen in februari 1945 alle voorraden in beslag. Aan het einde van de oorlog. Hoezo en waarom? Wilden ze soms de tanden poetsen voordat ze naar huis gingen? Over de historie worden we hier niet veel wijzer, wel over hoe een oude fabriek de overgang heeft gemaakt naar een gestroomlijnd productiebedrijf.
 
De Prodent is nog een lekker heldere fabriek: aan de ene kant komen grondstoffen binnen, aan de andere kant rijdt een vorkheftruck pallets met dozen tandpasta naar buiten. Zo klaar als een klontje. We moeten een witte overjas aan en een petje op om een rondgang te maken. Fotograferen is binnen niet toegestaan.
 
Aan de Eemzijde komen de grondstoffen de productiehal in. Het meest opvallend is het silicaat, het witte fijne polijstmiddel dat een groot deel van de tandpasta uitmaakt. Verder komt er water bij, bindmiddel, sorbitol om uitdroging te voorkomen en schuimmiddel. In kleine afgewogen hoeveelheden volgen eventueel fluoride, mineralen, enzymen (alleen bij Zendium) en een aroma voor de smaak. Twintig gram aroma is genoeg voor een hele mengketel met drie ton inhoud. Het geheel wordt onder vacuŁm twee tot drie uur gemengd, waarna de tandpasta gereed is en de ketel naar de afvulafdeling kan. Bij het afvullen doen de robots het werk en staan de mensen te controleren, voeren spullen af en aan of grijpen in als er iets misgaat.
Met een tempo van drie per seconde worden de tubes gevuld, dichtgesmolten en op een lopende band vervoerd. Dan volgt de mooiste automaat van allemaal: de doosjesmachine. Tube in doosje schuiven, klepje omhoog, klepje van doosje dichtduwen en doosje doorschuiven. Van hier af aan gaat het naar grotere dozen en van dozen naar pallets.
 

 
Oorspronkelijk werkten er ongeveer 500 man bij Prodent, nu nog maar zo'n 100. De productie wordt gerund door vijftien, twintig mensen per ploeg. Automatisering heeft de productie een stuk efficiŽnter gemaakt.
 
Een andere drijfveer voor verandering zijn de steeds stringentere hygiŽne-eisen en kwaliteitsstandaards. Om daaraan te kunnen blijven voldoen heeft Prodent nu zeven enorme silo's binnen de muren opgesteld. Dan hoeft het schuurmiddel niet langer met zakken aangevoerd te worden, maar komt het via een continue stroom door een pijpleiding. "Eerst moesten we aan de standaards voldoen voor cosmetica, nu aan de eisen voor voedingsmiddelen en straks aan de voorwaarden voor de farmacie," zegt Hermans. Menselijk gesproken vindt hij het een beetje 'opgedraaide toestand', maar voor het bedrijf is het een basisvoorwaarde: je komt er niet onderuit omdat de markt keurmerken eist. En zonder die keurmerken mag je niet leveren. Daarom doet iedereen mee.
 
Of Prodent nog lang op deze locatie blijft, is onzeker. Een flink deel van het oorspronkelijke terrein is al verkocht, en de kantoren langs de Brabantsestraat staan leeg. Dat stoort het moederbedrijf niet. De ruimte wordt ook niet te huur aangeboden aan derden. De hoofdzaak is dat er efficiŽnt kwalitatief hoogwaardige tandpasta geproduceerd wordt tegen een lage kostprijs. Zolang dat aan het Kleine Koppel kan, blijft het er fris ruiken. Als er een projectontwikkelaar aanklopt met een interessant voorstel, kan het ook snel afgelopen zijn met de oude fabriek. Wel zal men dan proberen met de productie in de buurt te blijven want, zo benadrukt Hermans, "Sara Lee is een erg sociaal bedrijf dat rekening houdt met zijn medewerkers."