VEERBOOT, PARTYSCHIP, FIETSBOOT
De wonderlijke geschiedenis van de Eemlijn
Bron: De Maand van Hemus, april 2004 - auteur: Koos Termorshuizen

Beiden hebben een rijke historie in de scheepvaart: de schipper en het schip van Fietsboot Eemlijn. En het succes van afgelopen jaar doet vermoeden dat ze samen een mooie toekomst op de Eem voor de boeg hebben. Een gesprek aan boord van de Fietsboot Eemlijn met schipper Ben van Elk en Han Gerlings, secretaris van de Eemlijn.

Ben van Elk

Veerboot
De Fietsboot is begonnen als veerboot op de dienst Genemuiden - Zwartsluis, in 1929, toen het IJsselmeer nog meer dan een meer was. 'Zij is dan ook gebouwd op zwaar water, dubbel geklonken' aldus Ben. Het was een open boot, met alleen een stuurhut. Tijdens het werk aan de Noordoostpolder zette het werklui af bij de zinkputten, en daarna werd het weer een veerboot. Kampen - Genemuiden deze keer.
Na een periode als partyschip werd het gekocht om aan te tonen dat er muziek zit in een toeristische lijndienst op de Eem. Han Gerlings: 'Het idee is, net als bij de Waterlijn, openbaar vervoer op een toeristische manier te bieden, waarbij de kaartverkoop de exploitatie dekt'.

Vrijwilligers
Personeelskosten zal je nauwelijks aantreffen in de exploitatie van de fietsboot: dat gebeurt geheel door vrijwilligers. Momenteel zijn dat er al 25. Het zijn allemaal vijftigplussers, want: 'die hebben tijd, en die willen wel iets doen voor de samenleving. Als de samenleving ons een boot geeft, doen wij de rest' zegt Han. Met de Waterlijn is bewezen dat dit concept levensvatbaar is. Daar varen nu zes open boten, en Waterlijn kan zichzelf bedruipen dankzij zo'n 100 vrijwilligers.

Schipper
Zonder kapitein geen scheepvaart. Ben van Elk beantwoordt aan het beeld dat je als landrot van een kapitein hebt. 'Ik kom uit een echt schippersnest, ik heb vanaf mijn dertiende gevaren.' Ben zat op het Schippersinternaat in Rotterdam, haalde zijn Groot Vaarbewijs Binnenvaart annex Rijnpatent, en voer jaren voor Van Ommeren - een grote naam in Rotterdam en dus in de scheepvaart. 'Ik begon als scheepsjongen en klom op tot kapitein: tankvaart in Rijn- en kustvaart, later ook op de buitenvaart, zoals op Oostende en Zeebrugge.'

De Argovia van Van Ommeren bij de Pfalz op de Rijn:
op dit soort schepen heeft Ben jarenlang gevaren.

Sinds 1966 is Ben aan wal: 'Mijn zoon ging naar een internaat, en hoe gaat dat, kinderen aan de wal, moe en pa aan de wal'. Sinds enkele jaren is Ben in de VUT - en met veel plezier heeft hij zijn oude vak weer opgepakt. Elke dag - ook in het winterseizoen - is hij aan boord te vinden. Zijn gezicht verraadt dat hij zich echt thuis voelt aan boord van het schip. Maar ook bewaakt hij op deze manier het schip. 'De buurt - een van de bemanningsleden woont daar - en de brandweer letten gelukkig ook op' zegt Ben.
Het is niet eenvoudig om schippers met groot vaarbewijs binnenvaart te vinden. Ben vaart vijf dagen per week. Er zijn nu twee collega's en een derde is komt eraan.

Fietsboot
Je kan er je klok op gelijk zetten, en dat is dan ook een uitgangspunt: weer of geen weer, 'Eemlijn wil volstrekt voorspelbaar zijn, dus ook als er maar twee passagiers zijn, of als het stroomt van de regen varen we'.
Han: 'Het afgelopen jaar was een fantastisch jaar. Met 80 ŗ 90 fietsen is de boot vol, en soms was de boot in Amersfoort al vol. Dat leidt eigenlijk nooit tot problemen met wachtenden bij de volgende aanlegplaatsen. Fietsers zijn een gezellig publiek, reuze leuk om mee te werken'.

Dat laatste geldt ook voor roeiers, is de ervaring van Ben. 'Wat eromheen drijft', zo noemt hij alle klein grut op het water. 'Van roeiers hebben we eigenlijk nooit last', aldus Ben. 'Ik heb geloof ik een of twee keer aan de toeter gehangen, verder niets. Die letten wel op'. De drukte bij Hemus ontgaat hem niet. 'Vooral op zaterdagmorgen moet je er wel rekening mee houden dat er allerlei mensen zijn die voor het eerst proberen aan te leggen' maar die levendigheid is allerminst een probleem. 'Passagiers vinden het prachtig om roeiers voorbij te zien komen, het maakt het een beetje levendig'.

De fietsboot vaart op en neer van Amersfoort naar Spakenburg en neemt daar ruim de tijd voor. Ben: 'De kruissnelheid is 9 ŗ 10 kilometer per uur. Van onze golven heb je geen last'. 'Helaas is de steiger in Flevoland afgekeurd door Rijkswaterstaat, anders zouden we daar ook aanleggen' zegt Han.

Het schip
Na zijn dienst als veerboot en partyschip is de fietsboot aardig onder handen genomen: er moest een brede schuifdeur in om de fietsen te kunnen inladen, en de vloer moest bestand zijn tegen de hellingbaan. De laatste toevoegingen zijn de overkapping van het dek en allerlei veiligheidsvoorzieningen, zoals een ladder om mensen vanuit het water aan boord te kunnen laten klimmen.

Volle kracht vooruit: 14 km/uur

We wisselen even wat maten uit. Tot ieders verrassing is de fietsboot eigenlijk niet eens zo veel langer dan de Amersfoirde: de fietsboot is 22,63 meter lang, maar vijf meter langer dan een 8. Maar op de andere punten verslaat de fietsboot ons vlaggenschip moeiteloos: 4,52 breed, 1,43 diepgang. En, beladen, 100 ton. Op snelheid verslaat een 8 de fietsboot met gemak - de maximum snelheid is 14 km/uur.

Onthaasting
Maar de fietsboot heeft nooit haast. Een houding die Ben en Han allebei op een prettige manier uitstralen. Ze zijn zich bewust van het succes van de fietsboot Eemlijn tot nu toe. Ze realiseren zich echter ook de relativiteit van het succes: 'Dankzij het mooie 2003, met meer dan 10.000 passagiers, hebben we nu een financiŽle buffer zodat we een eventueel slecht jaar kunnen overleven' aldus Han. Na de publiciteit in de Kampioen - met hun miljoenenoplage - heeft de Eemlijn ook in 2004 veel mensen getrokken.
terug